1.Dünya Savaşı İran Cephesi Tarafları
İran Cephesinde Osmanlı, ağırlıklı olarak İngiltere ve Rusya ile savaşmıştır. Bu cephedeki çatışmaların sonucunda, bölge halkının yaşadığı büyük yıkımlar ve savaşın Orta Doğu’ya yayılması gibi etkiler kendini göstermiştir. İşte, İran Cephesi sonuçları… Tarihin dönüm noktalarından biri olan 1. Dünya Savaşı, İran Cephesi ile geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. İran Cephesi nedenlerinin en başında Osmanlı Devleti’nin, bölgedeki İngiliz-Rus etkisini zayıflatma ve doğu sınırlarını güvence altına alma isteği yer alır. 1914’te açılan İran Cephesi tarafları Osmanlı-Alman İttifakı ile İngiliz-Rus ittifakı olarak şekillenmiştir. İran Cephesi sınırları, Osmanlı’nın doğusunda, günümüzdeki İran topraklarının batı kesimlerinde yer almıştır. Bölgedeki siyasi dengeleri değiştirmek amacıyla açılan bu cephe, askeri üstünlük sağlamayı hedeflemiştir. Fakat bu hedeflerin büyük bir kısmı başarıya ulaşamazken, İran Cephesi Osmanlı açısından stratejik bir kazanım elde edilemeden sona ermiştir. Peki, Osmanlı İran Cephesinde hangi devletle savaştı? İşte, İran Cephesi amaçları… İRAN CEPHESİ NEDEN AÇILDI? Osmanlı Devleti ile Almanya, İngiltere ve Rusya arasındaki Orta Doğu ya hakim olma mücadelesi, İran Cephesinin açılmasında etkili olan başlıca faktörlerden biri olmuştur. Hem Hint Yarımadası, hem de Kafkasya’ya yakınlığı nedeniyle İran, stratejik bir bölgede yer alıyordu. 1. Dünya Savaşı öncesinde tarafsız ilan edilen İran, Rusya ve İngiltere’nin nüfuzu altına girmiştir. 1907 yılında gerçekleştirilen İngiltere-Rusya anlaşmasıyla İran, fiilen 3 bölgeye ayrılmıştır. İran, kuzeyde Rusya nın, güneyde İngiltere nin, ortada ise tarafsız bir bölge yer alıyordu. Osmanlı Devleti ve Almanya, İngiltere’nin Hindistan’daki nüfuzunu sarsmak için Orta Asya’daki Müslüman halkları harekete geçirmeyi hedeflemiş; bu amaçla İran üzerinden ilerleyerek bir “cihat cephesi” oluşturmayı planlamışlardır. İRAN CEPHESİ TARAFTARLARI İran Cephesi nde Osmanlı Devleti ve Almanya, İngiltere ile Rusya ya karşı mücadele etmiştir. Osmanlı Devleti ve Almanya: İttifak Devletleri’nin bu bölgedeki temsilcileri Osmanlı Devleti ve Almanya’ydı. 3. Ordu ya bağlı birliklerle İran’a asker sevk eden Osmanlı, İran’daki Müslüman aşiretlerin desteğini almaya çalışmıştır. İngiltere ve Rusya: İtilaf Devletleri cephesinde yer almıştır. İngiltere, Hindistan’daki sömürgesini güvence altına almak amacıyla İran’ın güney kesimlerinde kontrolü ele geçirirken, Rusya da kuzey İran’daki nüfuzunu genişletti. İRAN CEPHESİ NEDENLERİ Hindistan Yolunu Kesmek Müslüman Halkları Cihada Çağırmak Kafkas Cephesi ni Desteklemek İran’daki Osmanlı Nüfuzunu Artırmak İRAN CEPHESİ SINIRLARI Bu stratejik hedefler doğrultusunda, cephe çok geniş bir alana yayılmış ve çeşitli bölgeleri kapsayacak şekilde şekillenmiştir. Coğrafi olarak İran Cephesi sınırları şu şekildedir: Batıda Osmanlı’nın Hakkâri ve Van sınırlarından başlayan İran Cephesi; İran’ın Urmiye, Kirmanşah ve Tebriz bölgelerine kadar uzanıyordu. Güneyde ise Basra Körfezi’ne kadar etkili olmak isteyen İngiliz kuvvetleriyle çatışmalar yaşanmıştır. İRAN CEPHESİ AMAÇLARI Osmanlı ve Almanya’nın amaçları: İngiltere’nin Hindistan’a ulaşmasını engellemek, İran’daki Müslümanları kendi yanına almak, Kafkas Cephesine destekte bulunmak, Almanya’nın Orta Asya’daki etkisini artırmak. İngiltere ve Rusya’nın Amaçları: İran’daki nüfuz alanlarını korumak, Hindistan’a yönelik tehdidi ortadan kaldırmak, Osmanlı’nın doğuya doğru yayılmasını engellemek İRAN CEPHESİNDE OSMANLI HANGİ DEVLET İLE SAVAŞTI? Osmanlı Devleti, İran Cephesi’nde İngiltere ve Rusya’ya karşı askeri mücadele yürütmüştür. Çoğu zaman doğrudan çatışmalar şeklinde gerçekleşmeyen bu savaş; aşiretler ve vekil güçler üzerinden sürmüştür. Öte yandan Osmanlı, İran’daki bazı yerel Şii grupları ile zaman zaman gerilim yaşamıştır. İRAN CEPHESİ SONUÇLARI Tüm bu gelişmelerin sonucunda, İran Cephesi Osmanlı açısından istenen başarıya ulaşamamış ve cephede şu etkiler gözlemlenmiştir: Osmanlı Hedeflerine Ulaşamadı İran’ın Tarafsızlığı Zedelendi Aşiretlerle İlişkiler Gerildi Modern İran’da Milliyetçiliğin Tohumları Atıldı Sovyet Devrimi’nin Ardından İngiltere’nin Bölgedeki Etkinliği Arttı.
Source: Habertürk