Gece yarısı gezginleri
Kişinin derin uyku (REM) evresinde, bilinçsiz şekilde yataktan kalkıp dolaşmasına ya da farklı eylemler gerçekleştirmesine somnambulizm, yani bilinen adıyla uyurgezerlik deniyor. İrem Derici’nin de geçen aylarda “Kendi evimin dışında bir yerde kalınca gece duvara ya da bir yerlere çarpabiliyorum” diye açıkladığı uyurgezerlik ciddi riskler taşıyor. Bu rahatsızlıkla ilgili dikkat edilmesi gerekenleri Yeditepe Üniversitesi Kozyatağı Hastanesi’nden nöroloji uzmanı Dr. Öğr. Ü. Halide Rengin Bilgen Akdeniz’le ve Ataşehir Florence Nightingale Hastanesi’nden nöroloji uzmanı Dr. Bahar Erbaş’la konuştuk.‘ÇEVREDEKİLERİN SAKİN KALMASI ÖNEMLİ’Dr. Öğr. Ü. Halide Rengin Bilgen Akdeniz- Uyurgezerlerde rastlanan davranışlar şunlardır: Ev içinde dolaşmak, sanki yapması gereken bir iş varmış gibi ya da işe gidecekmiş gibi hazırlanmak, giysilerini giymeye veya dışarı çıkmaya çalışmak, mutfağa gidip yemek yemek ya da yapmak, uyandırıldığında kafa karışıklığı yaşamak.- Uyurgezerliğin ortaya çıkmasında genetik dahil birçok faktör rol oynar. Uyku düzeni bozukluğu, aşırı alkol kullanımı gibi pek çok etken, sorunu ortaya çıkarabilir. Aşırı yorgunluk, yoğun stres, özellikle çocuklarda ateşli hastalıklar uyurgezerlik için tetikleyici olabilir.- İstatistiklere bakıldığında ebeveynlerinden biri uyurgezer olan çocukların yaklaşık yüzde 45-60’ında bu sorun gözlenir. Her iki ebeveyni de uyurgezer olan çocukların karşılaşma oranıysa yüzde 60-80’e çıkabilir.- Nöbetlerin yaşandığı sırada çevredekilerin sakin kalması çok önemli. Öncelikle kişinin kendine zarar vermemesini sağlamak için gerekli güvenlik önlemleri alınmalı. Kişiyi yönlendirmek gerekiyorsa bu yavaşça ve sakince olmalı. Yüksek sesle tepki göstermek ya da sert hareketler yapmak kişinin paniklemesine neden olabilir. Uyurgezerlik sırasında kişi uyandırılmamalı. Aksi takdirde uyandığında kafası karışabilir ve daha agresif olabilir. Yaşadığı panik ve korkuyla kendine ya da etrafına zarar verebilir. ‘KAPI VE PENCERELER KİLİTLENEBİLİR’ Dr. Bahar Erbaş- Kişinin uykuda bilinçsizce hareket etmesine ve bazen karmaşık davranışlar sergilemesine neden olan uyurgezerlik genellikle derin uyku evresinde ortaya çıkar ve kişi uyandığında bu durumu hatırlamaz. Çocuklarda daha yaygındır ve genellikle yaş ilerledikçe azalır. Uyurgezerlik teşhisi halk arasında uyku testi de denen, beyin dalgalarını kaydeden polisomnografiyle konur.- Uyurgezerlik nedeniyle kişi gün içinde yorgunluk, odaklanma sorunları ve hafıza problemleri yaşayabilir. Hastanın kendini veya başkalarını tehlikeye atmasına, hatta adli ve kriminal olaylara sebep olabilir. Düşme, yaralanma veya tehlikeli nesnelerle etkileşim gibi durumlar yaşanabilir. Hastanın kendine zarar vermesini önlemek için kapı ve pencereler kilitlenebilir, tehlikeli cisimler ortadan kaldırılabilir, sensörlü cihazlar ve yer yatağı kullanılabilir.- Uyurgezerlik tedavisinde en etkili yöntemler arasında uyku hijyeninin iyileştirilmesini, stres yönetimini ve düzenli uyku alışkanlıklarını sayabiliriz. Şiddetli vakalarda doktor kontrolünde reçete edilen ilaçlar tedaviye eklenebilir. ‘BENİ NE TETİKLİYORDU BİLMİYORUM’E.S. (46), uyurgezerAnnem hep anlatırdı “Babanız gece rüyasında hem konuşuyor hem geziyor” diye. 14-15 yaşlarında uyurgezerlik benim de kapımı çaldı. Yazlığa gittiğimizde, gecenin bir vakti kapıyı açıp dışarı çıkıyordum. Beni ne tetikliyordu bilmiyorum. Evin içinde önlemler alındı fakat konu devam etseydi, ailem beni bir uzmana götürecekti. Bu durum zamanla yerini gece konuşmalarına bıraktı. Hâlâ stresli olduğumda gece rüyamda konuşurum. ‘BAŞLARDA ÇOK PANİK YAPTIM’ A.A. (50), uyurgezer yakınıEşim geceleri konuşuyor, stresli dönemdeyse çığlık atıyor, bazen evin içinde dolaşıyor. Uyurgezerlik, uyurkonuşurluktan sonra başladı. İlk birkaç seferinde büyük panik yaptım, normalde dış kapıyı içerideki çelik halkayı kapatarak yatıyordum. Şimdi iki anahtarla kapatıyorum. Bir de onu aniden uyandırmamaya dikkat ediyorum.
Source: Hurriyet.com.tr