İsrail-İran ateşkesiyle ilgili neler biliyoruz?
ABD Başkanı Trump, İran ve İsrail arasında ateşkes ilan edildiğini bildirdi. habericionecikanlar#100#left# Truth Social adlı platformunda şunları yazdı: Her şeyin olması gerektiği gibi gittiği varsayımıyla, ki öyle olacak, her iki Ülkeyi, İsrail ve İran ı, 12 GÜN SAVAŞI olarak adlandırılması gereken şeyi sona erdirecek Dayanıklılık, Cesaret ve Zekaya sahip oldukları için tebrik etmek istiyorum. Bu savaş yıllarca sürebilir ve tüm Orta Doğu yu yok edebilirdi ama olmadı ve asla da olmayacak! Donald Trump geçtiğimiz hafta sonu İran ın nükleer tesislerini vurmak üzere ABD bombardıman uçaklarını gönderdiğinde, müttefiki İsrail in Tahran ın nükleer programını sekteye uğratmasına yardım edebileceğini ve uzun süreli bir savaşa girmekten kaçınacağına dair verdiği sözü tutabileceğini iddia ediyordu. Bugün ise Trump ın sürpriz bir şekilde İsrail-İran ateşkes anlaşmasını duyurması, Tahran ın yöneticilerini müzakere masasına geri döndürmüş olabileceğini gösterse de, yıllardır süren gölge çatışmaları, son 12 gündür birbirlerinin topraklarına yapılan saldırıların damgasını vurduğu bir hava savaşına dönüşen iki azılı düşman arasında herhangi bir ateşkesin gerçekten yürürlüğe girip giremeyeceği başta olmak üzere, cevaplanmamış uzun bir soru listesi var. Bu uzun soru listesinden biri, Netanyahu nun ateşkesi kabul ettikleri açıklamasıyla eksildi. Reuters a konuşan üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump ın dün İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile görüşerek ateşkese aracılık ettiğini, Başkan Yardımcısı JD Vance in de aralarında bulunduğu ekibinin ise Tahran la görüşmeler yaptığını söyledi. Trump ın Tam ve Topyekûn Ateşkes ilan eden coşkulu sosyal medya paylaşımında iki tarafın üzerinde anlaştığı şartlar henüz tam olarak bilinmezken, ABD ve İran ın başarısızlıkla sonuçlanan nükleer görüşmeleri yeniden canlandırıp canlandırmayacağı ve pek çok uzmanın ABD ve İsrail bombardımanından kurtulmuş olabileceğine inandığı İran ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti soru işareti olarak kalmaya devam ediyor. ABD nin Ortadoğu dan sorumlu eski ulusal istihbarat yetkilisi yardımcısı Jonathan Panikoff, İsrailliler hedeflerinin çoğunu gerçekleştirdiler ve İran bir çıkış yolu arıyordu. ABD bunun sonun başlangıcı olmasını umuyor. Asıl sorun bundan sonrası için bir strateji olup olmadığı dedi. Trump ın açıklaması, daha geniş çaplı bir bölgesel savaş korkusuna yol açan bir çatışmanın sona ermesine yönelik umutları artırsa da, gerçekte neyin kabul edildiğine dair sorular da devam ediyor. Trump bu sabah saatlerinde İsrail ve İran arasındaki ateşkesin artık yürürlükte olduğunu söyledi ve her iki ülkeyi de bunu ihlal etmemeye çağırdı. İranlı bir yetkili daha önce Tahran ın ateşkesi kabul ettiğini teyit ederken, ülkenin Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İsrail saldırılarını durdurmadıkça çatışmaların durmayacağını söyledi. Tahran nükleer silah iddiasını reddediyordu Trump, İsrail in İran ın nükleer silah geliştirmeye yaklaştığı yönündeki değerlendirmesini onaylamıştı ki Tahran bunu uzun süredir reddediyordu. ABD istihbarat kurumları bu yılın başlarında İran ın nükleer silah geliştirmediğini değerlendirdiklerini söylemişti ve ABD istihbarat raporlarına erişimi olan bir kaynak, İran istese de en az 3 yılda nükleer silah yapabilir demişti. Konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklara göre Trump yönetimi yetkilileri İran ın dün verdiği yanıtın ABD ile gerilimi daha da tırmandırmaktan kaçınmak üzere ayarlandığını düşünüyor. Dünyadan tepkiler Almanya Şansölyesi Merz de ateşkesle ilgili bir paylaşımda bulunarak şunları söyledi: Trump ın ateşkes teklifinden memnuniyet duyuyoruz. Umarız ki hem İran hem de İsrail tarafı ateşkese uyar. NATO zirvesinde durumu istikrarlı bir hale getirmenin yollarını konuşacağız. Çin tarafı ise şu ifadeleri kullandı: Çin tansiyonun yükselmesini istemiyor ve ateşkese mümkün olan en kısa sürede ulaşılmasını arzu ediyor. Çin tüm taraflara siyasi düzleme en kısa sürede dönmesi çağrısı yapıyor. Suudi Arabistan tarafı da İran ve İsrail arasında Trump ın ilan ettiği ateşkesin memnuniyet verici olduğunu bildirdi. Ne olmuştu? İsrail, 13 Haziran da İran ın çeşitli kentlerindeki nükleer tesisler başta olmak üzere ordunun üst komuta kademesini de hedef alan geniş çaplı saldırılar düzenledi. İran da Genelkurmay Başkanı, Devrim Muhafızları Genel Komutanı ve bazı üst düzey komutanlar ile 9 nükleer bilim insanı saldırılarda öldü. İran Sağlık Bakanlığı, 21 Haziran da yaptığı açıklamada, İsrail in saldırılarında toplam sivil can kaybının 430, yaralı sayısının da 3 bin 500 den fazla olduğunu bildirdi. İsrail Başbakanlık Ofisi, İran ordusunun yaptığı misillemelerde 24 kişinin öldüğünü, 1272 kişinin yaralandığını aktardı. Türkiye başta olmak üzere çok sayıda ülke İsrail i kınadı. ABD, 22 Haziran da İran ın Fordo, Natanz ve İsfahan daki nükleer tesislerine hava saldırıları düzenledi. ABD Başkanı Donald Trump, günün ilk saatlerinde iki ülke arasında 6 saat sonra devreye girecek ateşkese varıldığını açıklamıştı.
Source: Habertürk