Bu köprü milyarları müteahhitlerin kasasına taşıyor
Yap işlet devret modeli ile yapımı gerçekleşen ve 18 Mart 2022 yılında hizmete açılan Çanakkale Köprüsü’nde işletmeci firmaya garanti edilen geçiş rakamlarına ulaşılamayınca Hazine’den şirketin kasasına 20 milyar 589 milyon TL aktarıldı. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın bu projeler için kurduğu “Milletin cebinden 5 kuruş çıkmayacak” sözlerini hatırlatan CHP Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül, “Tutturulamayan araç geçiş garantisi nedeniyle milyarlarca lira firmalara akıyor, güncel kurla hesaplayınca üç yılda giden para 33 milyar TL’yi aşıyor. Artık şu döviz üzerinden yapılan sözleşmelerden vazgeçin” dedi. Yıllık 16 milyon 425 bin araç garantisi verilen Çanakkale Köprüsü’nden garantinin 5’te 1’i kadar bile araç geçmediğini söyleyen Sarıgül, “Bu yüzden işletmeci firmaya milletin cebinden bugüne kadar 20 milyar 589 milyon TL ödendi” dedi.
Geçiş ücreti de katlandı
Sarıgül, “Köprü geçiş ücreti Euro kuruna bağlı olarak değişti. Güncel kurla ödenen bu rakam 3 yıl için 33 milyar TL’yi aştı. Garanti ödemeleri her yıl katlanmaya devam ediyor. Açılış tarihi 18 Mart 2022 olan Çanakkale Köprüsü için 2022 Mart ile 2023 Mart döneminde Hazine’nin şirkete ödediği tutar 4 milyar 487 milyon TL, 2023- 2024 döneminde 6 milyar 66 milyon TL ve 2024-2025 döneminde 10 milyar 36 milyon TL’ye çıktı. 2022 yılında köprü açılışında Euro kuru 15. 5 TL iken bugün Euro 39 TL’yi aşıyor” diye konuştu. Köprü açıldığında 200 TL olan geçiş ücretinin 2024’te 585 TL’ye çıktığını da hatırlatan Sarıgül, “Buna rağmen geçen her araç için Hazine işletmeci firmaya fark ödemesi yaptı. İşletmeci firmaya günlük 45 bin araç garantisi verildi. 2024’te bunun sadece 5’te 1’ini karşıladı ve günlük sadece 8 bin araç geçti” dedi.
3 yılda maliyetin yarısını çıkardı
Köprüye 3 yıl için 49 milyon 275 bin araç geçişi garanti edilirken geçen araç sayısının 9 milyonu bile bulamadığını aktaran Mustafa Sarıgül, “Geçmeyen 40 milyon aracın bedeli 85 milyon vatandaşın sırtına yüklendi. Otoyol hariç sadece Çanakkale Köprüsü’nün yapım maliyeti 1 milyar 750 milyon Euro. Üç yılda maliyetinin yarısı garanti bedeli olarak firmaya ödendi ve firma köprüyü 2034 yılına kadar da işletecek” ifadelerini kullandı.
Source: Başak Kaya
515 bin binanın denetimi için mühendis ordusu sahada
1999 Marmara depremi sonrası, 2001 yılında hayata geçirilen yapı denetim sistemi, aradan geçen 24 yıllık süre zarfında yüz binlerce binayı aynı anda mercek altına alabilen bir mekanizmaya dönüştü. Halihazırda 515 bin binada yapı denetim süreci devam ederken, çalışmalarda 45 bini aşkın personel görev alıyor. 1.1 MİLYON BİNA DENETLENDİ 2001 yılında 19 ilde pilot uygulamasına başlanan, 2011 yılında ise 81 ile yayılan yapı denetim sisteminde tarihi seviyelere ulaşıldı. 2025 yılı mart ayı itibarıyla yapı denetim sürecinde olan bina sayısı 515 bine tırmandı. 24 yıllık süre zarfında denetimden geçen bina sayısı ise 1 milyon 115 bini aştı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı”nca denetimler, 81 ilde, 2 bin 580 yapı denetim kuruluşu ve 452 laboratuvar aracılığıyla gerçekleştiriliyor. KARIŞ KARIŞ İNCELEME Yurt genelindeki denetim faaliyetlerinde toplam 16 bin denetçi mimar ve mühendis, 22 bine yakın da yardımcı kontrol elemanı mimar ve mühendis görev yapıyor. Bunun yanı sıra laboratuvar kuruluşlarının denetim işlerinde yaklaşık 1.300 laboratuvar denetçisi mühendis, 6 binden fazla deney yapan eleman ve 1200 numune alma personeli aktif olarak mesai yürütüyor. DENETLEYEN DE DENETLENİYOR Yapı denetim ve laboratuvar kuruluşlarının faaliyetlerinin denetimini ise bakanlığın il müdürlükleri yürütüyor. Bu kapsamda, bugüne kadar 115 bin şantiye, 54 bin büro, 3 bin 400 de laboratuvar denetlendi. Bakanlık, faaliyetlerinde usulsüzlük tespit edilen yapı denetim firmalarına ağır yaptırımlar uyguluyor. 2024″TE CEZA YAĞDI Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yapı denetim firmalarının denetimi kapsamında 2024 yılı içerisinde 10 bine yakın şantiyeyi mercek altına aldı. Denetimler sonucunda usulsüzlük tespit edilen firmalara 14 milyon lirayı aşkın ceza kesilirken, kurallara uymayan 527 şirket ise bir yıl süreyle yeni iş almaktan men edildi.
Source: Murathan Yildirim